هایا داغ دیر

هایا داش دیر

بیلیرم کی مسیئیجلریم سنه چاتمیر

ائله بو فریادیم تکین

آما گئنه آغ گؤیرچین

اوچور موبایلیم دؤشوندن

قانات آچیر سنه ساری

منم و بیر قره نگی شام

سن سیزلیگ بئله می کسیر

                           هایا داغ دیر

                           هایا داش دیر

بیر اوور داهی سینایارام

کاش لااقل بو آخیر کی

گؤیرچینیم

قونوردو گؤزونگ باغینا

سن سیزلیگ آلیر جانیمی

                              هایا داغ دیر

                              هایا داش دیر

Haya dağ dir

Haya daş dir

Bilirəm ki məseyclərim sənə Çatmir

Elə bu fəryadim təkin

Amma gənə

Ağ göyərçin uçar mubaylim döşündən

Qanat açar sənə sari

Mənəm o bir qərəngi şam

Sən sizlig beləmi kəsir

Haya dağ dir

Haya daş dir

Bir ovr daha sinayaram

Kaş laəqəl bu axir ki göyərçinim

Qonardi gözüŋ bağina

Sənsizlig alir canimi

Haya dağ dir

Haya daş dir

..................................................................

هایا داغ دیر

هایا داش دیر: یعنی کیمسه یوخوم فریادیما چاتان داغ و داش دیر

اووره: دفعه، باره

گچه بیلمم

پری

دالینگ سوره حئیران

قاچیرام داغ و دنگیزده

قاچیرام چای و چؤللرده

اؤزومدن گچیرم

 پری

اؤزوم چایی نه جوشغون دور

ناغاد سئل دیر

                 پری

                       گچدیم!

پری

دنگیز لری ایچدیم

پری

داغی ده لیب گچدیم

پری

گؤی لری من اوچدوم

پری

باغچالاری بیچدیم

پری

من هامی دان گچدیم

                              آما سندن گچه بیلمم...

                                                          87.09.14 شیراز _ زرقان

حاج محمد حسین کیانی ـ کرم ایل ـ به سوی                            

                 اصلی اصلی کوچ کرد

کرم کیمین قاپدینگ آتینگ یالیندان

 اصلینگ کؤچ ائیله دی سنده دالیندان

کیم نه بیلر شئیدا بولبول حالیندان

                                چیله میشنگ سن گیرایلی کییانی

                                ییرلامیشانگ لئیلی لئیلی کییانی

قورخورام کی خزان گوللر آپارا

اصلی کؤچه آغیر ائللر آپارا

کرمی ده اوزاق یوللار آپارا

                           خالی قویما بو گولزاری کییانی

                           قاشقایی نینگ ایفتیخاری کییانی....

حاج محمدحسین بیگ کییانی قاشقایی نینگ بؤیوگ ییرچی سی(خواننده) جوما گونو 28/1/88  دونیاسینی ده ییشدی

بو مصیبتی قاشقایی میللتینه و هامی هونر سئونلره تسلیت دئییرگ

قوشمالار جانی

قوشمالار جانیمدا چوخ یامان آغریر

حالیم یاخچی ده ییل

دوکتورو چاغیر

پرستار!

قوشمالار جانیمدا

                  بیر_ بیر جان وئریر

                                                  2_9_87 زرقان _ شیراز

Qoşmalar cani 

Qoşmalar canimda çox yaman ağrir

Halim yaxçi dəyil

Dukturu çağir

Pərəstar

Qoşmalar

Canimda

Bir_ bir can verir

من و گؤزلرینگ

آچ قووشوق کیپریکلرینگی

گؤزلرینگ دنگیزینده

بوغولورام من

بیر ایچیم سو دوداغینگدان

وئر منه

بو دنگیز ایچینده

سوغولورام من

بیر دامچا یاش تکین آخ منی گؤزدن

اینگار کی آنادان

دوغولورام من

                       دی _ 1387_ شیراز 

بایرام موبارک

نوروز گولو

نوروز گـولـو ياز گـولـو دور

يازیـنگدا بير ناز گـولـو دور

                              ياز چيخر او سوروشماغا

                                      گوللرينن باریـشماغا 

                                        آچار قولون قوجوشماغا

ياز چيخر او چيچک اينن

چؤللرينگ چمينده چيمر

                            يارار کؤينک ياخا سيني

                                          گؤرسده ميحنتي_ داغـﻰ

اوره گ داغلـﻰ، اوزو قان ديـر

بيليرم روزگاردان ديـر

يئل اسنده گول افسيلر

ازّيلر جيگريم بندي

گلريادیـما بير گؤزه ل

                       خاطیـره گؤینوم پسندي

او زامان بيز اوشاغیـدیـگ

                      قاچیـردیـگ چـؤلده شووغونان

ال ائديرديگ قومپا دوره گ

                       نوروز گـولو قونچاسیـندان

قاپیلاریـنگ قاباغیـندا

                هايلاردی بير قارّی آنا

اولمايا،

بالام،

اولمايا!

                      اولمايا! آغيرار گؤزونگ  

                      ...ياخچـﻰ بيلديم ايندی اؤزوم

آنامیـنگ  حئيفي گليردي

قومپا گـولـوم پرپر اولا

روزگار ال ده يمه، ده يمه!

                            ده يمه! گـول برگي تؤکـولر

                                                  نوروز گـولـو ياز گـولـو دور

                                    يازیـنگدا بير ناز گـولـو دور                                                                                                               1375_ فيروزآباد_فارس

یوخو ساتان

آهای

یوخودا یاتان مخلوق

منیم گؤزلریم داد وورور

هارای چکیر

من بو گئجه کوچه لرده یوخو ساتیرام

آلان یوخ؟

آذر آیی ۱۳۸۷

اووغان

قلمیم توفنگینی

دولدورمیشام قوشمالارینگ

ساچماسیندان

بره ک ده یم

ایستیرم

هر زامان کی اووغان اولدونگ

دوز

قاشینگ آراسیندان سنی قوشمالایام

آذر آیی ۱۳۸۷ شیراز

********************************************

آقای عوض اله صفری کشکولی قاشقایی نینگ بیر جاوان و یاخچی شاعیرلریندن دیر کی همیشه سؤزلریندن یئنگی لیگ ایسی چووور

بودا بیر یئنگی قوشما بو شاعیردان

آنا سن هاردا اوخوموشانگ کی بودا نه دئمیش؟

اونونگ اندیشه سینی ایلمه له رنگ

یولمادان* سلب تؤرتمه گ

اؤلو دیرتلمه گ اولور

بئله گؤرسدمه یه باخ

سن هرات مکتبینی نقش ائدیرنگ؟

یا اوغوز باورینی؟

آلاقورد اژداها تک سن قایران قلعه یی گؤزلر

سنی حق کؤلگه سی من سؤیله مه یم پس نه دئیم ؟

قانلی دیرناقلارینگ ائل قلعه سی دیر

یولما: یونگ، اؤلو قویون یونگو

********************************************************

بیر داها قوشما

اولاندان تا اوله ننچز

قفسده

        دوزده

                  داغلاردا

یادینگدان چیخمه سین

لاچین

سنه تاری قانات وئرمیش   

فتانه زنی از جنس مردان بزرگ                                      

      رودخانه ایل در دریای شهرها غرق می شود،ستوران بی صاحب در پهن دشت برهوت بی جل و بی افسار داوطلبانه گلوی خویش را تقدیم درندگان می کنند.قطار بلند اشتران ایل در ورودی سلاخ خانه ها مرگ را به انتظار نشسته اند.گله های ایل با صدای هی هی شبانان بی سامان از باریک راههای دشتها و کوهها به سوی اتوبانها سرازیر می شوند و آنگاه یا در زیر چرخهای تریلرهای غول پیکربا جاده  هم سطح می شوند و یا سوار بر کامیونهای یدک کش مرگ به بهای اندکی حلقوم خود را به تیغ قصابان ساطور به دست می فروشند، تا روزگار صاحبان خویش را از رنگ آسفالتها و چادرهای ایل هم سیاه تر کنند.

آخرین قطره های رودخانه ایل خشک و خشک تر می شود یعنی که ایل تمام می شود. مادر بزرگ ایل با دایره المعارفی از لغات و متلها و مثلها و چیستانها و تجربه ها، دل دریایی اش را به خاک می سپارد. پدران کوه ستیز و ماهنی گوی داستان دل خویش را با خاک باز گو می کنند.

بازیهای ایل آن شوتولوها، کوسه_ گلین ها، کیش شلاقی ها و ... جای خود را به آتاریهای مخرب مغز و اعصاب داده اند.

تام جری و شرک و هیولای سبز و بر ذهن پاک کودکان ما و هزاران هزار برنامه های مستهجن بر روح جوانان بی آلایش ما حکمرانی می کنند. در این جنگ نابرابر تسخیر افکار کودکان و جوانان «قوی تا بو سؤزو اؤز دیلیمیزه یازام بیزیم نه واریمیز دیر ایرائه وئرگ؟ نه ایش گؤرمیشگ؟ نه ایش گؤره سی یه ک؟»

آری در این گیر و دار مرگ و زندگی و در این دریای پر تلاطم فی ما بین زندگی شهری و ایلی، زنی شهر زیسته از تبار ایل به پا می خیزد و به دنبال روزگار وصل خویش می گردد. به پای سخنان مادر بزرگ خویش می نشیند قبل از اینکه چهره در نقاب خاک کشد. سخن ها، متل ها، ضرب المثلها و واسونکهای ایل را از باد و باران و آفتاب خورده های ایل می آموزد. او تشنه ی آموختن است و عاشق فرهنگ اصیل ایل. ستاره بخت مردمان ایلش را درخشان می خواهد. به پای صحبت خواب های غریب می نشیند. در سرمایی سوزان دست نوشته ای برای پروردگارش می نویسد. و با آخرین کوچ دومان بیگ دست بر قلم می برد و اولین نثر زیبای ترکی قشقایی را با جسارتی هرچه تمام تر به رشته تحریر در می آورد.

فتانه مرادی قره قانی نویسنده جوان ایل در کتاب آللینجاق اولدوزو علاوه بر نگارش 17 داستان کوتاه در خلال متل ها به تحقیق در خصوص جغرافیای کوچ می پردازد. و دایره المعارف فرهنگ ایل را مطالعه عمیقی می نماید. ایشان به لغات و اصطلاحات فراموش شده ایل جانی دوباره می بخشد و هر جا که لازم بداند لغات و ترکیبات جدیدی را ساخته و در اختیار مخاطب خویش قرار می دهد.

فضای متلهایش کاملا ایلی ست و مملو از کارهایست که زنان و مردان و کودکان ایل روزانه با آن زندگی می کنند. نشستن به پای متلهای فتانه مثل خواب نوشین بامداد رحیل پیاده را از سبیل باز میدارد پس بیایید فرزندانمان را با اینگونه نوشته ها آشنا کنیم تا پیوندمان با گذشته پر غرور مان گسسته نشود و بتوانیم آینده ای روشن برای خودمان ترسیم کنیم. زیرا شاعران، نویسندگان و سایر هنرمندان ما بی ریاترین افرادی هستند که زندگی خویش وقف زبان و فرهنگ ملت خویش می کنند و یا به تعبیری بهتر می توان گفت که این فتانه و امثال ایشان نیستند که کتاب می نویسند بلکه این زبان گفتار و فرهنگ ایل است که جاودان می شود.

فتانه این زن جوان ایل راهی را می پیماید که از این راه جز مردان بزرگ ایل کسی به قله های سربلندی و افتخار دست نیافته اند. و بدین ترتیب آخرین گفتار اینکه فتانه بزرگوار، کار انجام شده آنهم اولین اثر شما و اولین نثر ترکی قشقایی قطعا کاستی هایی خواهد داشت از سخن غرض ورزان بیم به دل خود راه مدهید، حدیث بزرگان و اساتید را چراغ راه خویش سازید زیرا که آینده ازآن شماست.

بو اری مز

قار اوستونه

قانیمینگ آل بویاغی نان

یازارام یاز

یازارام یاز

من یازارام

سنده گول یاز....

با تقدیم احترام

ارسلان میرزایی

87.09.28 شیراز